Osteoporose

Het eerste signaal is meestal een botbreuk. Maar liefst 900.000 mensen in Nederland hebben osteoporose. Over tien jaar er dat naar schatting 1.300.000. Van hen is ongeveer 2/3 vrouw en 1/3 man. We lichten de behandeling van osteoporose uit.

Oorzaken osteoporose

De risicofactoren van osteoporose/osteopenie:

  • Erfelijk, het genetisch profiel

    De belangrijkste risicofactor is erfelijk bepaald.

  • Laag gewicht

    Deels erfelijk bepaald, maar ook door leefstijl (zie hieronder). Een lage BMI ( Body Mass Index) is een belangrijke risicofactor, maar daarnaast ook een signaal voor mogelijk andere onderliggende aandoeningen. (BMI berekenen)

  • Leefstijl

    Botten vormen zich actief gedurende de jeugd en de rest van het leven onder invloed van beweging en voeding. Weinig beweging en weinig gevarieerde/ongezonde voeding zorgen ervoor dat de botten zwakker zijn/worden.

  • Andere ziektes

    Er is een lange lijst aan ziektes die als bijwerking hebben dat ze extra botverlies kunnen veroorzaken.

  • Medicatie

    Van sommige medicatie voor geheel andere aandoeningen weten we dat er ook extra botverlies door kan ontstaan.

  • Leeftijd

    Het is een natuurlijk proces dat de botten na het 35ste levensjaar steeds iets verzwakken. Daardoor is ook leeftijd een risicofactor van belang.

  • Een eerdere botbreuk

    Het risico op een volgende breuk verdubbelt na een eerdere breuk, vooral boven het 50ste levensjaar.

  • Wervelbreuk/wervelinzakking

    Ook dat is een botbreuk en dus een verhoogd risico op een volgende breuk. Wervelbreuken blijven dikwijls onopgemerkt omdat er niet altijd pijnklachten optreden. Maar dan wel lengteverlies van ongeveer 4cm of meer.

Doe de risicotest uit de CBO Medische Behandelrichtlijn.

Kijk ook op thuisarts.nl .

“Alendroninezuur is een van de meest gebruikte bisfosfonaten bij osteoporose. Wist u dat u bij de inname dertig minuten rechtop moet staan of zitten en nuchter moet blijven? Dit is om beschadiging van de slokdarm te voorkomen.”
Wat kunt u zelf doen?

Een effectieve therapie (behandeling) van osteoporose/osteopenie is nog niet zo eenvoudig. Osteoporose is een chronische aandoening. Dat wil dus zeggen dat deze niet 100% te genezen is! Er is ook geen ‘wonder-pil’ of ‘wonder-injectie’ om dit op te lossen.

De therapie is er dus vooral op gericht om de volgende breuk te voorkomen.

Wel is het mogelijk de achteruitgang van de botsterkte af te remmen. Vaak is zelfs met de huidige combinatietherapie een stabilisatie (of zelfs lichte verbetering) mogelijk. Die combinatietherapie bestaat uit de inzet van:

  1. goed bewegen
  2. de juiste voeding
  3. medicatie
Eerst de breuk aanpakken

Is er sprake van een nieuwe botbreuk dan richt de medische behandeling zich daar eerst op. Pas daarna worden de stappen voor het opsporen en diagnosticeren van osteoporose / osteopenie in gang gezet.

Er snel bij zijn is belangrijk.

Afname van botmassa een natuurlijk/leeftijd gebonden proces. Zijn uw botten zwakker, dan kunt u dat maar beter zo snel mogelijk weten. Vroege diagnose en behandeling is de beste garantie voor een gezonde toekomst.

Vraag om aanvullend onderzoek

Ziekenhuizen horen iedereen van boven de 50 jaar met een botbreuk (ongeacht de oorzaak) een aanvullend onderzoek aan te bieden. Om vast te stellen of osteoporose misschien wel de onderliggende oorzaak van de botbreuk is geweest. Vraag er zelf om. Het hoort bij de behandeling van de breuk.

Alert zijn

Ben extra alert hierop als osteoporose al bij je ouders of grootouders is voorgekomen. Erfelijkheid is een belangrijke risicofactor. Nog meer risicofactoren staan hier

Niet vallen

Het voorkomen van vallen voor mensen met zwakkere botten is belangrijk. Dat lijkt een open deur maar de logica is overduidelijk. Een verhoogd val-risico kan vele oorzaken hebben. Belangrijk onderdeel van het diagnoseproces zal bestaan uit het inventariseren van uw persoonlijke val-risico.

Meest voorkomende geneesmiddelen bij osteoporose

Medicijnen vormen een deel van de therapie bij osteoporose. Er zijn verschillende groepen medicijnen beschikbaar. De behandelend arts start in de meeste gevallen met bisfosfonaten. Medicijnen hieronder omschrijven we op hun werkzame stof en niet op de merknaam van een van de leveranciers.

Bisfosfonaten

Met medicijnen uit de groep van de bisfosfonaten is de meeste ervaring opgedaan. Ze helpen om de botsterkte te stabiliseren en worden meestal goed verdragen. Bisfosfonaten helpen aantoonbaar om het fractuurrisico (een volgende breuk) sterk te verlagen.

De bisfosfonaten: alendroninezuur en risedroninezuur worden veel toegepast. Het positieve effect op het voorkomen van botbreuken is bij deze middelen goed aangetoond. De kans op een wervelbreuk, een niet-wervelbreuk en een heupbreuk zullen sterk verminderen.

Deze medicatie is er als tablet of een drankje (dagelijks of eenmaal per week). Behandelperiode is in eerste instantie vijf jaar.

Behandeltijd belangrijk

Veel langer dan vijf jaar een bisfosfonaat gebruiken is niet aanbevolen behalve als er een groot factuur risico is. Zorg na vijf jaar eventueel zelf voor een controleafspraak. U wilt weten hoe het nu met uw botten is ! In sommige gevallen kan uw arts afwijken van dit algemene advies, maar ga niet zomaar door….en stop ook niet zonder overleg. De apotheek bewaakt ook op deze termijnen.

Bisfosfonaten, infuusversie

Er zijn ook andere vormen uit de groep bisfosfonaten (bijvoorbeeld zolendroninezuur). Deze middelen worden via een infuus rechtstreeks in de bloedbaan gebracht. In het ziekenhuis of via een verpleegkundige aan huis. De werkingsduur van een infuus is één jaar.

Bijwerkingen?
Stop niet zomaar!

Overleg eerst met uw behandelend arts. Hij/zij kan een ander middel voorschrijven of u doorverwijzen naar een specialist in het ziekenhuis. Er is een heel scala aan medicatie beschikbaar, probeer dus gewoon wat anders. Alendroninezuur is een van de meest gebruikte bisfosfonaten, maar soms geven de tabletten problemen in de slokdarm of maag. Belangrijk: Inname ‘s ochtends met een groot glas water, nuchter, het lichaam rechtop; blijf dertig minuten rechtop staan of zitten en blijf nuchter. Dit is om beschadiging van de slokdarm te voorkomen.

Volhouden

Behandeling met medicijnen in combinatie met leefstijl aanpassingen (Goed bewegen/ Passende voeding), is alleen effectief als u deze ook echt volhoudt. Dat is voor veel mensen lastig. Zeker als er geen directe klachten zijn, want je doet dit allemaal om die volgende fractuur te voorkomen! Maar absoluut de moeite waard om ook op latere leeftijd gezond door het leven te kunnen gaan

Als iemand langer dan drie maanden dagelijks 7,5 milligram prednison of andere corticosteroïden gebruikt is de kans op osteoporose groot. Volgens professor Willem Lems van het VU Medisch Centrum zouden vooral 50-plussers die in deze categorie vallen standaard behandeld moeten worden voor botontkalking.

Voeding en supplementen

De behandeling van osteoporose bestaat uit een uitgekiende combinatie van beweging, voeding en medicijnen.

Afwisseling

In gezonde voeding met voldoende afwisseling en verse groenten is dat over het algemeen wel in orde. Maar voor mensen met zwakkere botten is extra aandacht voor bepaalde bouwstoffen zeker op zijn plaats. In het bijzonder aandacht voor calcium en vitamine D. Daarnaast hebben ook magnesium en voldoende eiwitten een belangrijke rol voor uw botsterkte.

Calcium

Calcium (kalk) is een belangrijke bouwstof voor de botten. Dagelijks wordt verouderd bot afgebroken en door nieuw vervangen. Maar ook voor de werking van alle spieren, vooral de hartspier, moet de hoeveelheid calcium in het bloed op peil blijven. Als er in het bloed een tekort aan calcium dreigt te ontstaan, wordt er vanuit uw botten calcium vrijgemaakt….. dat wilt u voorkomen.

De calciumbloedspiegel (het niveau van calcium in het bloed) moet op een constant niveau blijven. Het lichaam gaat calcium uit de botten weghalen als er onvoldoende calcium via de voeding binnenkomt. Uw spieren krijgen voorrang. Uw botten hebben ook de functie van een soort reservoir om de hoeveelheid calcium in het bloed op peil te houden. Blijkbaar is een voldoende hoeveelheid calcium in het bloed zo belangrijk dat de stevigheid van de botten er ondergeschikt aan is. Ons lichaam heeft dus elke dag calcium nodig. Maar let op: teveel calcium is ook niet goed. Uw lichaam kan maximaal 1200mgr calcium per dag netjes verwerken.

Zuivel is in ons land meestal de belangrijkste bron van calcium. Voor die 1200 mgr hebben we per dag ongeveer vier tot vijf zuivelporties nodig. Haalt u dat niet dan is een supplement de aangewezen weg om toch voldoende calcium binnen te krijgen. Zorg dan wel dat de combinatie zuivel en supplement niet boven de maximale dosering komt.

Vitamine D

Vitamine D is van zeer groot belang. Zonder voldoende vitamine D blijft het grootste deel van het calcium uit het voedsel in uw darmen zitten en verlaat via de ontlasting ongebruikt het lichaam. Vitamine D zorgt ervoor dat calcium uit de voeding kan worden opgenomen in het bloed en daar is het nodig voor uw botten.

Via de voeding krijgt u ongeveer 1/3 tot 1/4 van de benodigde vitamine D binnen. Het zit onder meer in vette vis, vlees, eieren, melk, boter en margarine. Het zit niet in plantaardige olie, zoals zonnebloemolie of olijfolie. De belangrijkste bron van vitamine D blijft de zon. Uw lichaam kan zelf vitamine D aanmaken via zonlicht op de huid. Dan moeten we wel gezicht, armen en/of benen of andere delen blootstellen aan de zon. Die zon moet dan natuurlijk wel schijnen en ook nog eens voldoende zonkracht hebben. In ons land is dat nog wel een uitdaging. In de winter is er structureel te weinig zonkracht en de rest van het jaar moeten we toch ook wel ons best doen.
Daarnaast heeft een oudere huid of gekleurde huid extra zonlicht nodig om vitamine D te produceren. Aanvullen dus.

Osteoporose of osteopenie? Dan bent u echt wel aangewezen op aanvulling!
Officiële aanbevelingen over de aanbevolen dosering van vitamine D zijn de laatste jaren keer op keer fors verhoogd. Advies Gezondheidsraad.

Gerelateerde artikelen
https://www.thuisarts.nl/botbreuken-en-botontkalking/ik-wil-meer-weten-over-botbreuken-en-botontkalking
http://www.osteoporosevereniging.nl/
www.apotheek.nl
https://www.gezondheidsnet.nl/osteoporose/osteoporose-door-geneesmiddelen

Vragen?

E [email protected].

Icon